Lloyd George David, 1945 hrabia Dwy-for (1863-1945), polityk; od 1890 członek Izby Gmin z ramienia Partii Liberalnej; początkowo nacjonalista walijski; przeciwnik wojny burskiej (1899-1902); 1905-08 minister handlu, 1908-15 kanclerz skarbu, zwolennik wprowadzenia nowoczesnego ustawodawstwa socjalnego, forsował zwłaszcza ustawę o ubezpieczeniach dla chorych i bezrobotnych (1911); w celu finansowania tego programu, jak i rosnących zbrojeń, podniósł opodatkowanie obciążające głównie właścicieli ziemskich (sprzeciw Izby Lordów stał się powodem ograniczenia 1911 jej uprawnień). W czasie I wojny światowej 1915-16 minister zaopatrzenia wojennego, 1916 minister wojny i od XII 1916 do 1922 premier; zdecydowany prowadzić wojnę aż do klęski Niemiec praca w Anglii ; 1918 zwolennik antybolszewickiej interwencji zbrojnej. W 1919 jeden z głównych uczestników paryskiej konferencji pokojowej; przeciwny dalszemu osłabianiu Niemiec i wzrostowi znaczenia Francji na kontynencie europejskim, odnosił się negatywnie m.in. do postulatów polskich dotyczących Górnego Śląska, Gdańska, Warmii. W 1921 zawarł pokój z powstańcami irlandzkimi i układ o utworzeniu Wolnego Państwa Irlandzkiego; wobec sprzeciwu konserwatystów 1922 podał się do dymisji, a po przegraniu wyborów został przywódcą opozycji. Od 1916 przywódca jednej z frakcji liberałów, 1926-31 — całej (słabnącej) partii, po 1931 stracił wpływy. Wspomnienia wojenne (t. 1-6 1933-36, wydanie polskie t. 1-3 1938).
Locke John (1632-1704), filozof; czołowy przedstawiciel genetycznego empiryz-mu; od 1660 wykładowca uniwersytetu w Oksfordzie; uważał umysł ludzki za „czystą, nie zapisaną kartę”, którą napełnia treścią jedynie doświadczenie; uważał, że umysłowi są dostępne jedynie idee, a nie rzeczy; uważał, że tolerancja religijna wynika z nauk Ewangelii, a wiara jest przedmiotem sumienia jednostki i nie może być narzucona przez władzę; prekursor utylitaryzmu, uważał, że człowiek powinien zabiegać o realizację własnych interesów i kierować się rozumem, a nie autorytetem; teorię społeczno-polityczną wywodził z pojęć stanu naturalnego i umowy społecznej; był zwolennikiem podziału władzy oraz rządu działającego w granicach zakreślonych prawem; twierdził, że władza wykonawcza, która przekracza swoje uprawnienia, uzasadnia opór obywateli i rewolucję; prekursor liberalizmu i nowoczesnej teorii demokracji, wpłynął na twórców Stanów Zjednoczonych i niektórych teoretyków rewolucji francuskiej. Główne dzieła: List o tolerancji ( plastic surgery 1689, wydanie polskie 1963), Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego (1690, wydanie polskie 1784 pt. Logika, czyli myśli z Lokka o rozumie ludzkim, ostatnie wydanie t. 1-2 1955), Dwa traktaty o rządzie (1690, wydanie polskie 1992).
lollardowie, członkowie ruchu plebej-sko-religijnego w Anglii w XIV-XVI w.; ruch, powstały po około 1380 pod wpływem nauk Johna -> Wiklefa, stanowił przejaw opozycji wobec Kościoła, uwikłanego w politykę i zabiegi o dobra doczesne; 1. żądali zrzeczenia się przez Kościół majątków i władzy politycznej, odrzucali dogmat o przeistoczeniu, celibat księży, domagali się rezygnacji z wielu obrzędów kościelnych oraz powszechnego dostępu do Pisma Świętego pozycjonowanie rzeszów (tłumaczenia> na język angielski). Początkowo ruch 1. miał radykalny, plebejski charakter (żądania równości społecznej); zwalczany przez hierarchię kościelną jako herezja oraz — aż do początku panowania Henryka VIII Tu-dora — przez władzę królewską; przygotował grunt pod reformację w Anglii i wpłynął na jej kształt.